เหตุลอบวางระเบิดใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่เกิดขึ้นแทบทุกวัน ซึ่งบางครั้งลุกลามไปยังจังหวัดใกล้เคียง และครั้งหลังๆ มานี้ยังเกิดขึ้นในเมืองหลวงอย่างกรุงเทพฯ อีกด้วย

     ที่สำคัญ…แทบจะทุกครั้งไปที่คนร้ายใช้วัตถุระเบิดชนิด “แสวงเครื่อง” ซึ่งจุดชนวนด้วยนาฬิกาหรือโทรศัพท์มือถือ ด้วยความสงสัยส่วนตัว และเชื่อว่าหลายคนก็คงสงสัยไม่แพ้กัน ว่าระเบิดชนิดนี้มันคืออะไร และทำงานอย่างไร ผมจึงไปหาข้อมูลมาจากหลายๆ ที่ ซึ่งก็พอจะเห็นภาพรวมได้ไม่น้อยทีเดียวครับ

     โดยปกติ วัตถุระเบิดถูกแบ่งตามการใช้งานเป็น 3 แบบใหญ่ๆ คือ ระเบิดที่ใช้ในงานพลเรือน ไม่ว่าจะเป็นการระเบิดตึก ระเบิดเหมือง หรือระเบิดภูเขา เป็นระเบิดที่มีการขออนุญาตและมีขั้นตอนการผลิตอย่างถูกต้องตามหลักเกณฑ์และกฎหมาย

     แบบที่ 2 คือ วัตถุระเบิดทางทหาร อันนี้คงไม่ต้องอธิบายมาก เพราะรู้กันอยู่แล้วว่ามีใช้ในการสงครามเท่านั้น ส่วนแบบที่ 3 ก็คือ ระเบิดแสวงเครื่อง นี่แหละครับ ซึ่งผู้ที่มีความรู้ทางเคมีหรือไฟฟ้าทั่วไปก็สามารถประกอบขึ้นมาได้ (เหมือนแม็คไกเวอร์) แต่เนื่องจากเป็นการผลิตและประกอบกันเอง จึงไม่มีมาตรฐานและขั้นตอนที่แน่นอน ขึ้นอยู่กับความชำนาญของผู้ผลิตแต่ละคน ซึ่งส่วนมากก็จะเป็นผู้ก่อความไม่สงบนั่นเอง (คนดีๆ คงไม่ทำระเบิดเล่นๆ จนชำนาญหรอก)

     เพราะฉะนั้น เวลาเราเจอระเบิดที่ผู้ก่อการร้ายมาวางเอาไว้ ก็มักจะไม่สามารถบอกได้แน่ชัดว่า นั่นคือระเบิดหรือไม่ เพราะรูปร่างหน้าตาจะเปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา ตามความสามารถและหัวคิดด้านดีไซน์ของผู้ผลิต รวมถึงความสะดวกในการหาวัสดุมาดัดแปลงเป็นวัตถุระเบิดอีกด้วย

     ทางที่ดีเราควรจำแนกสิ่งที่คิดว่าจะเป็นระเบิดหรือไม่ จากสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายในมากกว่ารูปร่างภายนอก เพราะรูปร่างของระเบิดแสวงเครื่องมักจะไม่ซ้ำกันเลยอย่างที่บอก

     ทีนี้ เราจะจำแนกสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายในได้อย่างไร อันนี้ผมไม่แนะนำให้ผู้พบเห็นวัตถุต้องสงสัยเดินเข้าไปคุ้ยแคะแกะดูเองนะครับ อันดับแรก โทรแจ้ง 191 ก่อนเลย แล้วถอยไปให้ห่างๆ ยิ่งไกลยิ่งดีครับ

     อย่างไรก็ตาม เราลองมาทำความรู้จักกับระเบิดสักนิดหนึ่งดีกว่า ว่ามันประกอบด้วยอะไรบ้างและทำงานอย่างไร จะได้ช่วยกันสังเกตได้มากขึ้น

     ส่วนใหญ่ระเบิดแสวงเครื่องจะตั้งเวลาจุดชนวนด้วยโทรศัพท์มือถือหรือไม่ก็นาฬิกา ในที่นี้ผมพอจะทราบข้อมูลเฉพาะการจุดชนวนด้วยนาฬิกา ยังไม่รู้เนื้อหาภายในของการจุดชนวนด้วยโทรศัพท์มือถือ แต่คิดว่าหลักการน่าจะคล้ายกัน

     ระเบิดเวลาแบบเก่ามักจะใช้นาฬิกาปลุก แต่สมัยนี้จะใช้นาฬิกาข้อมือ จะเป็นอนาล็อกหรือดิจิตอลก็ได้ทั้งนั้น หรือถ้าเป็นโจรไฮเทคหรือไฮโซมาก ก็อาจจะใช้คอมพิวเตอร์แล็ปท็อปหรือโน้ตบุ๊คไปเลย แต่แบบหลังนี้หาได้น้อยมาก พวกโจรใต้ไม่นิยม เท่าที่เห็นอย่างมากก็จะเป็นนาฬิกาข้อมือคาสิโอ

     ส่วนประกอบที่สำคัญอีก 2 อย่างก็คือ ตัวจุดชนวนและแบตเตอรี่ ตัวจุดชนวนเป็นส่วนสำคัญของระเบิดครับ เพราะมันจะลุกเป็นไฟหรือระเบิดได้ทันทีที่มีประกายไฟเพียงเล็กน้อย หรือที่ความร้อนต่ำๆ เท่านั้นเอง ส่วนแบตเตอรี่ก็ทำหน้าที่ปล่อยกระแสไฟให้ตัวจุดชนวน และบางครั้งก็ทำหน้าที่จ่ายไฟให้นาฬิกาด้วย

     และชิ้นส่วนทั้งหมดนี้จะถูกต่อเชื่อมกันเป็นวงจร โดยเมื่อนาฬิกาเดินไปถึงเวลาที่ตั้งไว้ วงจรไฟฟ้าก็จะทำงาน ส่งผลให้แบตเตอรี่จ่ายกระแสไฟไปยังตัวจุดชนวน และระเบิดออกมาในที่สุด ซึ่งหลังการระเบิด โดยปกติแล้วชิ้นส่วนต่างๆ ก็จะถูกทำลายไปด้วย ยกเว้นพวกประกอบระเบิดฝีมือไม่เอาไหน ก็จะทิ้งร่องรอยเอาไว้ให้เจ้าหน้าที่ตรวจพบได้

     สำหรับบรรจุภัณฑ์ของชิ้นส่วนต่างๆ นั้น ผู้ประกอบระเบิดมักใช้กล่อง ถุง กระเป๋า หรืออะไรก็ได้ที่พอจะตบตาคนทั่วไปได้เนียนๆ อย่างเช่นเหตุระเบิดที่ห้างซีคอนสแควร์ คนร้ายยัดระเบิดไว้ในกระป๋องมันฝรั่งยี่ห้อพริงเคิล ซึ่งดูเนียนมาก แต่แม่บ้านของห้างก็ยังอุตส่าห์เปิดเจอจนได้

     เพราะฉะนั้น ถ้าใครเห็นวงจรไฟฟ้าอยู่ในบรรจุภัณฑ์ที่มันไม่ควรอยู่ ก็ให้สงสัยไว้ก่อนว่าเป็นระเบิดครับ อย่าคิดว่าเป็นของเล่นหรือกล้องแอบถ่าย อย่าเสี่ยงคิดเช่นนั้นครับ

***** มีคำถามเกี่ยวกับการทำตัวเป็นพระเอกมาฝากกันครับ (ห้ามนำไปใช้จริงเด็ดขาด) *****

     ถ้าคุณพบระเบิดที่มีสายไฟโผล่มา 2 เส้น และคุณอยากเป็นพระเอก/นางเอกช่วยกอบกู้สถานการณ์ คุณต้องเลือกตัดสายไฟเส้น สีแดง หรือ สีน้ำเงิน เพียงหนึ่งเส้น เพื่อหยุดนาฬิกาที่ใกล้จะถึงเวลาจุดชนวนระเบิดแล้ว คุณควรจะตัดเส้นไหน

     ถ้าตัดผิดเส้น นาฬิกาจะเดินเร็วขึ้น ถ้าตัดถูกเส้น นาฬิกาจะหยุดเดิน

     เส้นไหนดี…แดง หรือ น้ำเงิน ???